Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası <br> A Macmua Of Poem Feature Of Periodical (Tazkirah)

Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013, p. 411-428, ANKARA-TURKEY

TEZKİRE NİTELİĞİNDE BİR ŞİİR MECMUASI*
Uğur ÖZTÜRK**
ÖZET
Bir araya getirilmiş, toplamış manasını taşıyan mecmualar
içerisinde şiir mecmuları Osmanlı edebiyatı tarihine kaynaklık etmesi
açısından
birincil
kaynaklar
arasında
yer
almaktadır.
Şiir
mecmualarına genel olarak bakıldığında bu mecmuaları belli bir harf
düzenine göre yazılmış seçme şiirlerden oluşan şiir defterleri veya nazire
mecmuası diye adlandırmak yerindedir. Atatürk Kitaplığı Muallim
Cevdet Bölümü K.479 numarada yer alan ve yazıldığı dönemin
açısından önemli olan bir şiir mecmuasının biyografik bilgileri bu
makalede incelenmeye çalışılmıştır. Mecmuanın baş kısmında, orta
kısımlarında ve son varaktaki eksik gazelden anlaşıldığı kadar son
kısmında da kopukluklar mevcuttur. Eser kim tarafından ve ne zaman
belli yazıldığı değildir. Mecmuadaki kayıtlardan 16. asrın ortalarında
yani Kanûnî Sultan Süleyman devrinin son 15 yılı içerisinde
hazırlandığı anlaşılmaktadır.
Mecmuanın müellifi yahut mürettibi kendi döneminden önceki
şairleri ve kendi döneminde şöhret bulmuş şairlerin yanı sıra dönemi
içinde pek şöhret bulamamış şairleri de mecmuasına almıştır.
Genellikle şiirlerden önce kısa da olsa biyografik bilgiler vermiş hatta
bazen şairler hakkında bu bilgiler içerisinde değerlendirmelerde
bulunmuştur. Burada mecmuanın önemi ortaya koyan hususlar,
verilen biyografik bilgiler ve hiç adı tezkirelerde geçmeyen şairlerin yer
almasıdır. Mecmuaya seçilen şiirler 16. asırda yazılmış tezkirelerle
paralellik göstermekte ve genellikle berceste niteliği taşımaktadır. Hayâlî
Bey, Bâkî, Ahmed Paşa, Necâtî Bey, Atâyî, Muhibbî, Nazmî gibi şairlerin
şiirleri mecmuada ağırlıklı durumdadır. Savmî, Hazânî Bey, Halîsî Bey
gibi şairler ise tezkirelerde kaydı bulunmayan şairler olarak mecmuada
kaydedilmiştir.
Anahtar Kelimeler:
mecmuası, biyografi.

Osmanlı

edebiyatı

tarihi,

şairler,

şiir

A MAJMUA OF POEM FEATURE OF PERIODICAL (TAZKIRAH)
ABSTRACT
Connotating compiled, collected, gathered, "majmuas" among
betwixt "poem majmuas" are of major sources as for being enjoyed to
compose history of Ottoman literature. In general terms, it is
Makalede incelediğimiz mecmuanın incelenmesi tez olarak halen devam etmektedir. Yüksek Lisans tezi çalışması olarak
hazırlanmakta mecmuanın içinde geçen sadece biyografik bilgiler makaleye alınmıştır.
**
Marmara Üniversitesi Eski Türk Edebiyatı Y.Lisans Öğrencisi, El-mek: ugurozturk1453@gmail.com
*

Uğur ÖZTÜRK

412

appropriate to classify the majmuas in recordinds of selected poems in
reference to a certain alphabetical order or poem majmuas. Biographic
details of a majmua which is retained in Atatürk Kitaplığı, Muallim
Cevdet Section No: K.479 and distinctive for the era written in has been
worken on. From the scripts in the introduction, partially in the middle
and at the end of the majmua, as understood, disconnexion exists.
Identity of writer and inking time are precarious. It has been infered
from the scripts in the majmua that it has been written in the last 15
years of era of Suleyman The Great.
Author of the majmua placed famous writers before his day and
both fameless and famous during his day. In general, he presented
short biographic information before poems, even sometimes made
assessments about poets in this informations. What makes a majmua
here is of biographic information in and poets never mentioned in
tezkires. Poems chosen for majmua show parallelism with ones in 16.
centuriy and have generally characteristics of "berceste" Poets like
Hayali Bey, Baki, Ahmed Paşa, Necati Bey, Atayi, Muhibbi, Nazmi are
predominant in these majmuas. The others like Savmi, Hazani Bey,
Halisi Bey have no records in majmuas.
Key Words: History of Ottoman Literature, poets, poem majmua,
biography.

GİRİŞ
Osmanlı Edebiyatı ürünlerinden biri olan ve “antoloji” niteliği taşıyan şiir mecmuaları
hakkında son dönem yayınlarında artış vardır. Neşredilmemiş divanların az olması nedeniyle şiir
mecmuaları hakkında yayınlar yapılmakta ve hatta şiir mecmularından alınan şiirlerden meydana
getirilen divançeler bile yayınlanmaktadır.1 Genel olarak şiir mecmualarına bakıldığında çeşitli
şairler ve şiirlerini içermesi açısından edebiyat tarihi için önemlidir. Ayrıca şiirler seçilirken hangi
kıstaslar göz önüne alınmış ve hangi şairlerin şiirlerinin okunmuş olabileceği gibi bilgileri de yine
bu mecmualar sayesinde öğreniriz. Mecmuaları konularına göre sınıflandıran Agâh Sırrı Levend’in
“antoloji” özelliğini taşıdığını söylediği şiir mecmuaları yazıldığı dönem içerisindeki edebî zevki
vermesi açısından önemlidir.2 “Antoloji”lerin diğer önemli bir yanı ise o dönemden günümüze
kadar popülaritesini yitirmiş şairlerin hem kendilerinin hem de şiirlerinin unutulmamasını
sağlamasıdır. Seçme şiirlerden oluşan ve asırlar önce yazılmış şiir mecmualarında bazen en bilindik
Şiir mecmualarındaki şiirlerden oluşturularak yapılan iki çalışma için; Ömer Zülfe, On Altıncı Yüzyıl Şairi Selîkî ve
Şiirleri, Edebiyat, Ankara, 2006. Hatice Aynur, 15. yy. Şairi Çâkerî ve Divanı, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları,
İstanbul, Kasım 1999.
Ayrıca mecmua yayınları hakkında biyografik bilgi için; Kamil Ali Gıynaş, “Şiir Mecmuaları Hakkında Yapılan
Çalışmalar Bibliyografyası” Selçuk Üniversitesi- Edebiyat Fakültesi Dergisi, Yıl: 2011, Sayı: 25, s. 245-260.
2
Osmanlı şiiriyle ilgili Cumhuriyet döneminde oluşturulan ‘divan şiiri antolojileri’ ile önceki asırlarda yazılmış olan şiir
mecmualarında edebî zevk, şairlerin seçimi ve şiirler açısından farklıklar vardır. Özellikle Cumhuriyet döneminde
oluşturulan ‘divan şiiri antolojileri’nde kıstas olarak bilindik şairler ve onların en bilindik şiirleri veya berceste olmuş
beyitleri ele alınmıştır. Bu durum bazı ‘divan şiiri antolojileri’nde aynı şiirin daha sonraki yıllarda bazı ‘şiir
antoloji’lerince tekrarlanarak yazılmasına neden olmuştur. Bu konu hakkında geniş bilgi ve örnek olarak verilen şiirler
için; Hatice Aynur, “Cumhuriyet dönemi divan şiiri antolojileri”, Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları 3, Eski Türk
Edebiyatına Modern Yaklaşımlar II. (27 Nisan 2007 Bildiriler), Haz. Hatice Aynur vd., İstanbul, 2008, s. 58-109,
[Şiirlerin yer aldığı EK kısmı] s. 228-295.

1

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

413

şairlere ve en güzel şiirlerine bazen de hiç bilinmeyen bir şaire veya onun en güzel birkaç şiirine
rastlayabiliriz.
Çeşitli sınıflandırılmalara bakıldığında bizim araştırmamıza konu olan mecmuayı
“meraklılarca toplanmış, birer antoloji niteliğindeki seçme şiir mecmuaları”3 ifadesiyle
tanımlayabiliriz. Meraklılar tarafından oluşturulan bu şiir mecmuaları bazen bizim incelememizde
olduğu gibi biyografik bilgiler de içermektedir.4 Bu bilgiler şairin eğitim durumu, doğum yeri,
yaşadığı yerler ve şairin dönem içerisindeki durumu gibi konular hakkında bilgi vermektedir.
Mecmuanın İncelenmesi
İncelenen şiir mecmuası Atatürk Kitaplığı Muallim Cevdet K. 479 numarada
bulunmaktadır. 15. ve ağırlıklı olarak 16. yüzyıl şiirlerini kapsamaktadır. Mecmua, şairlerin baş
harflerinin Arap alfabesindeki sıralamasıyla düzenlenmiş; elif (‫ )آ‬harfiyle başlayıp kef (‫ )ك‬harfiyle
son bulmuştur. Her ne kadar mecmua alfabetik sıra dikkate alınarak yazılsa da bazen araya
nazireler, kıt‘a ve müfredler yazılarak alfabetik sıralama bozulmuştur. Ayrıca her harfte şair yoktur
ya da varaklarda kopukluk olmasından dolayı bazı harfler eksik durumdadır. 70 varak olan
mecmuanın ilk kısmında ve son kısmında da kopukluklar vardır.5 Bu kopuklukları metnin alt
kısmında yer alan reddadeden anlamaktayız.
Mecmuanın sadece orta kısmına değil kâğıttan tasarruf sağlamak amacıyla yan taraflarına
da şiirler yazılmıştır. Bazı sayfalarda sadece başlıklar varken, başlığın altındaki şiirler sonraki
varaklar içinde yer almaktadır.6 Mecmuadaki biyografik bilgiler kırmızı; şiirler ise siyah mürekkep
ile yazılmıştır.
Mecmua, ‘Abdî’nin beyitiyle başlar ve Gülâbî’in gazelinin ilk iki mısrası ile son bulur.
Mecmua harf sıralaması gözetilerek oluşturulduğundan bazı harflerdeki şairlerin şiirlerinin
yazıldığı, bunlarınsa sonraki dönemlerde koptuğu anlaşılmaktadır.
Araştırmaya konu olan mecmuanın yazıldığı tarih ve eserin müellifi hakkında herhangi bir
kayıt yoktur; fakat mecmuanın içindeki örnek verilen biyografik bilgiler sayesinde eserin 15501566 yılları arasında yazıldığı tahmin edilmektedir.7 Mecmuanın baş kısmına Raif Sedad ismi
kurşun kalemle yazılmış durumda olup bunun sonraki dönemde mecmuayı kurşun kalem ile
numaralandıran tarafından kaydedildiği anlaşılmıştır.
Agâh Sırrı Levend, Türk Edebiyatı Tarihi, C.1. Ankara, TTK, 1973, s. 166-167. Levend, tasnifini dört grupta
yapmıştır. Ayrıca mecmualar hakkında geniş tasnif ve değerlendirmeler içeren en son çalışma için; Atabey Kılıç,
“Mecmûa tasnifine dair”, Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları VII Mecmua: Osmanlı edebiyatının kırkambarı, Haz.:
Hatice Aynur ve öte. İstanbul, TURKUAZ, 2012, s. 75-96.
4
Biyografik bilgiler içeren iki şiir mecmuası hakkında bir değerlendirme için; Ömer Zülfe, “Biyografik Bilgiler
Açısından İki Nazire Mecmuası”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 4, Sayı: 18, Yaz 2011, s. 151-169.
5
Aslında mecmuanın Arap rakamlarıyla rakamlandırılmasında en son varakta 127 yazmaktadır. Daha sonra da yazmanın
devam ettiği Gülâbî’nin gazelinin yarım kalmasından anlaşılmaktadır. Yazmanın sayfa numaralandırması daha sonradan
kurşun kalemle yapılmıştır. Eksik varakların gösterilmesinde bu kurşun kalemle yazılan sayılar göz önüne alınmıştır.
Eksik varaklar: 16/b-17/a, 17/b-18/a, 34/b-35/, 41/b/42/a, 42/b-43/a, 43/b-44/a, 44/b-45a, 47/b-48/a, 62/b-63/a, 66/b67/a numaralardadır.
6
Hüsrev ü Şirin müellifi Şeyhî örneğinde olduğu gibi şair hakkındaki biyografik bilgiler 41/b’de yer alırken şiiri 48/a’da
yer almaktadır. Aynı durum Sehî Bey örneğinde de vardır. Şair hakkında biyografik bilgiler 17/b’de yer alırken şiiri
35/a‘dadır. Bu durumda şiir mecmuasının ciltlenirken yanlış ciltlendiği ve sayfalarının karıştırıldığı görülmektedir.
7
Bâkî örneğinde olduğu gibi onun danişmend olarak görev yaptığı (h. 969-971) m. 1560-1562 yıllar; Mehmed
Çavuşoğlu, “Bâkî”, Diyanet İslam Ansiklopedisi. (DİA), 4.C. İstanbul, 1991 s. 537-540. Bu bilgiden hareketle Bâkî
hakkında mecmuada bulunan “elân danişmend olan” kaydından mecmuanın bu dönemi kapsayan yıllar içerisinde
yazıldığı anlaşılmaktadır.
3

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

414

İncelenen şiir mecmuasından ilk olarak Sadettin Nüzhet Ergun Türk Şairleri adlı eserinde
Esîrî (Bursalı) ve Esîrî (Divan kâtibi) maddelerinde bahsederek Ergun: “Kanunî’nin hükümdarlığı
esnasında tertîb edilen ve az çok tezkireyi andıran mühim bir mecmua” olduğunu vurgular. 8 Ergun
ayrıca mecmuanın tezkire özelliğine de dikkat çekmiştir. Daha sonraki dönemde Agâh Sırrı
Levend, edebiyat tarihinde şiir mecmuasının içeriği hakkında bilgilere yer vermiştir.9 Ayrıca
mecmuanın İbrahim Gülşenî’nin gazeliyle başladığını söylemiştir; fakat bu bilgi doğru değildir.

źlim éģmez ĤĀñĀ gücüm yeĥmez
ķy felek āen Ĥeni ud yĀ Ġdum (1/a)
Yukarıdaki beyitle başlayan mecmuada hemen beyitin altındaki kısa bilginin üzerindeki
Gülşenî yazısı, Levend’in yanılmasına sebep olmuştur. Mecmuadaki bilgilerin tezkirelerden
incelenmesi suretiyle bu beyitin Âşık Çelebi tezkiresinde İsli ‘Abdî diye meşhur olan şair ‘Abdî’ye
ait olduğu anlaşılmıştır.10
Gülşenî kaydının ise Usûlî’nin biyografik bilgisinde;
[Şey Ìāģ hìm
Ā ģeĥleģinüñ mĀ āūlleģinden U ūlì źfendi feģm yed. (1/a)]
Başlığındaki Şeyh İbrahim’in kim olduğunu belirtmek için sonradan yazıldığı belirlenmiştir.
Mecmuadaki Genel Bilgilerin İncelenmesi
Araştırmamıza konu olan mecmuanın en önemli özelliği biyografik bilgiler içermesidir.
Hemen hemen her şair hakkında mecmuada kısa da olsa biyografik bilgiler şairlerin şiirlerinden
önce verilmiştir. Mecmuada yer alan bazı bilgilere ne biyografik bilgiler içeren şiir mecmualarında
ne de tezkirelerde rastlarız. [Sâkî Beğ: Sulš n B yezŝd nĀ emŝģ-i mušģiā ĠlĀn S ŝ Beg… (37/a)
ve Molla ‘Aşkî (59/b) örneğinde olduğu gibi].
Mecmuadaki orijinal bilgilerden biri de Molla Aşkî hususundadır. Kendisinin II. Mehmed
(Fatih) ile aynı gün doğduğu için günlük yüz akçe bağlandığı ve bunun da bazı şairler tarafından
tenkit edildiğini yine mecmuadaki kayıttan anlarız.11
Sadettin Nüzhet Ergun, Türk Şairleri, 3. C. s. 1342-1343. Nüzhet Ergun, her iki Esîrî maddesinde de incelenen
mecmuada bulunan şiirlere yer vermiştir.
9
Agâh Sırrı Levend, age. Verilen bilgi şöyledir:“XVI. yüzyılda tertiplenmiş olan bu mecmuada, gazeller kafiyelere göre
sıralanmış değildir. Mecmua, şairlerin adlarının ilk harfleri sırasına göre tertiplenmiştir. İlk yaprak kopmuş olduğu için
mecmua Şeyh İbrahim Gülşenî’nin gazeliyle başlıyor. Mecmuanın sonu da eksiktir. Son sayfada Pendname sahibi
Güvâhî’nin gazeli bulunmaktadır. Mecmuanın bir özelliği, gazellerin başında şairlere değin kısa bilgilerin bulunmasıdır.
Örneğin Bâkî’nin gazelinin başında şu cümle bulunmaktadır. El’an dânişmend olan İslambollı Karga-zade Bâkî Çl.
fermâyed” s. 169.
10
‘Abdî ve zikredilen şiir hakkında: Filiz Kılıç, ‘Âşık Çelebi Meşâ‘irü’ş-Şu‘arâ, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü,
2010, 2.C. s. 1043-1048.
11
Molla Aşkî ile ilgili kayıt şöyledir:
Sulš n Me emmed ĀnlĀ āiģ gicede šĠ du lĀģındĀn öĥģü yüz Ā çĀ ‘ulūfe yeģleģ imiş.
żöñül Ġl m hĀ çünkim müşĥeģŝdüģ
1.
8

2.
Bu Ĥözüñ ı
1.

Żi num gökleģe éģĤe yéģidüģ
Āšuñ Āddüñde heģ kim göģdi dédi
Ki RūmĀ gelmiş Ġl Āģe çeģŝdüģ (59/b) (MĠllĀ ‘Aş ŝ ŹivĀnıś ż/53. Ĥ. 444.)

Āĥine Ġl zĀm ndĀ Żen yŝ āu āeyĥi démiş.

‘Aş ŝ yüz yeģ SĀ‘dŝ elli āu Żen yŝnüñ dĀ ı
AydĀ Ġĥuz güni vĀģduģ šĠnlu u ĥŝm ģdĀ (59/b)

Aşkî hakkında bu rivayet sadece incelenen mecmuada vardır. Aşkî hakkında ithamlar, bağlanan akçe ve nedenleri için;
bkz. Ahmet Atilla Şentürk-Nurcan Boşdurmaz, Molla Aşkî-Divan, YKY, 2012, s. 15-18.

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

415

Mecmuanın bir diğer özelliği genellikle bilinmeyen şairlerin şiirlerini içermesidir. Örneğin;
Savmî, Tavâfî, Seci‘î gibi şairler.
Mecmuada en çok şiiri bulunan şairler Hayâlî Bey ve Bâkî’dir. Bu iki şairin şiir
mecmuasının yazıldığı yıllar içerisinde en meşhur şairler olmaları mecmuada daha fazla yer
almalarını sağlamış olabilir. Mecmuada dönem içerisinde şiir yazıp sonraki dönemlerde unutulan
şairlerin şiirleri de yer almıştır. Mecmua için seçilen şiirler genellikle şair tezkirelerinde bulunan
seçme beyitler gibidir. Anlaşılan o ki bu tür şairlerin şiirleri seçilirken genellikle şairlerin bilinen
şiirleri kaydedilmiştir.
Şiir mecmuasının verdiği biyografik bilgilerin bazılarında yanlışlık olduğunu görmekteyiz.
Örneğin; Dellak-zâde Bâkî ile Karga-zâde Bâkî karıştırılmış ikincisinin bazı şiirleri birincisine
atfetmiştir.12 Bunun dışında Habsî’nin mahlasının hapse atılmadan önce Hasbî olduğu bilgisini
karıştırarak önce Habsî sonra Hasbî şeklinde yazmıştır. Mecmuada, Müeyyed-zâde Abdurrahman
Çelebi hakkındaki bilgide onun mahlasının Selâmî olduğu kaydı mevcuttur. Bu bilgide de yine hata
vardır. Abdurrahman Çelebi’nin mahlasının 16. asır şair tezkirelerinde Hâtemî olduğu kayıtlıdır.13
Mecmua Kanûnî Sultan Süleyman döneminde yazıldığı için o dönemde yaşayan şairler için
genellikle “Hudavendigar Bendelerinden” terimi kullanılmıştır. Diğer padişahların ise sadece
isimleri zikredilmiştir. (Sultan Murad, Sultan Mehemmed, Sultan Bayazıd, Sultan I. Selim vs.)
Mecmuadaki Bilgilerin Hazırlanışı Hakkında
Mecmuanın incelenmesinde şairler alfabetik olarak dizilmiş ve sadece biyografik bilgileri
verilen şairler makaleye alınmıştır. Alfabetik sıralamadaki bazı harflerin atlanılması hem
mecmuanın eksik ve kopuk sayfalarından kaynaklanmaktadır hem de sadece isim olarak
yazılmasından. Metinde okunamayan yerler ise yazmadaki şekli kesilerek bilgilere ekledik.
Şairler Hakkında Biyografik Bilgiler
[A]
Genellikle şiir mecmualarında birbiriyle karıştırılan Bâkî mahlaslı bu şairlerden sultânü’ş-şu‘arâ olan Karga-zâde
Bâkî’nin bazı gazelleri Dellâk-zâde diye bilinen Bâkî’ye atfedilir. İncelenen mecmuada da böyle karışıklık olmuştur.
Mecmuadaki Bâkî mahlasıyla yazılan Dellâk-zâde’ye atfedilen gazellerin tümü asıl meşhur olan Karga-zâde Bâkî’nin
divanında bulunmaktadır. Örneğin;
hum göge āĠyĀndı göge gök āĠyĀnmĀdın
YĀndum Ġ şem‘ şev ıne ġeģv ne yĀnmĀdın
(Bâkî Divanı; G/397/1. s:344-345.)
Beyitiyle başlayan gazel Karga-zâde’nin divanında bulunmaktadır. Oysa mecmuada bu gazel Dellâk-zâde diye kayıtlıdır.
(7/b)
Dellâk-zâde’nin Bâkî’nin bu mahlası kullanması hakkındaki Âşık Çelebi’nin mizahî yorumu şöyledir: “Sermenzil-i şi‘ ģ-i ş ‘iģŝden Ād-meģ Āle dūģ ve āi ‘Āĥı Ā ā-ı šĀā‘Ā Āyģ-ı meĤĥūģduģ, Āmm çün k -ı eyv nĀ ġ ye ve
ş h-ı Ĥeģve Ĥ ye l zımduģ. Anuñ yĀnındĀ me kūģ ĠlmĀ ‘Āceā degüldüģ ve āiģ Ā ŝfe āile meĤšūģ ĠlmĀ ĥeģk-i edeb
degüldüģ.” Filiz Kılıç, age, 1. c. s. 415-416.
Mecmuada Bâkî’nin şiirleri arasında yer alan ve onun Süleymaniye medresesi müderrisliğinden azledilmesine sebep olan
‘yegdür’ redifli gazeli de mevcuttur. Beş beyit olan gazelin ilk beyiti şöyledir:
Cih nun ni‘meĥinden kendü ā u d nemüz yegdüģ
źlün k ş neĤinden gūşe-i vŝģ nemüz yegdür. (8/a). (İz 1999, 307)
Bâkî’ye ait olduğu söylenen bu gazelin Nâmî adlı eski bir şaire ait olduğu ve Bâkî’yi çekemeyenler tarafından ona isnat
edildiği söylenmektedir. Mehmed Çavuşoğlu, agm, s. 538.
13
Filiz Kılıç, age. 3. c. s. 1495-1503.
12

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

416

‘Aādŝ: Beg. (58/b)
‘AdnŝŚ Sulš n Me med
(57/a)

n

Āžģeĥleģine vežiģ-i Ā‘z m ĠlĀn meģ ūm ve mĀ fūģ MĀ mūd PĀşĀ.

gehŝ: Ehl-i ‘ilm ıĤmındĀn Rūmŝleģden. (6/a)
‘Ahdŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden Şey -z de źdiģneli. (62/a)
A medŚ Źeģvìş. (34/b)
A medŚ Şūģŝde. (45/b)
‘Al yŝ: Beg. (59/b)
‘Amģŝ: u ĥdĀn aēı‘ĀĤkeģleģ mu

iāi ĠlĀn Mevl n . (61/a)

‘Andelŝāŝ: źş-şehŝģ Bülāül Āsan. (58/a)
v nende ĠlmĀ lĀ Ġl mün Ĥeāeĥden öĥģi
‘AndelŝāŝŚ uff ž ıĤmındĀn āülāül-mĀ l ‘l
‘Andelŝāŝ mĀ lĀ Āāūl eyledi. (61/b), fıž(58/a), v nende. (58/b)

‘AnŝŚ ĶĠģlulu. (1/b)
‘AnŝŚ Selŝm

na

ēı‘ĀĤkeģ olan ZeyrekĠ lınuñ Ġ lı. (1/b)

‘ ģifŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden d niş-mendlikle mĀh ģeĥ šuĥmış iken ušūš ‘ilminde k mil vĀģuġ
ehl-i dŝv ndĀn mu šĀ‘Ācı Ġluġ mĀ‘zūl iken yine ģi‘ yeĥle Ĥiġ hi ĠlĀn üĤeyn Ķeleāi.
(59/a)
Āfŝ BegŚ

ud vendig ģ bendelerinden BĀlĀĥlı. (2/b)

‘AĤkeģŝŚ ūd vendig ģ bendelerinden yĀyĀ āĀşı iken zĀ‘ŝm ĠlĀn ‘AĤkeģŝ Beg
(57/b)
‘ şı Ķeleāi: Seyyid NĀšš

HĀ ģeĥleģinüñ neĤlinden u ĥ š yifeĤinden BuģuĤĀlı. (62/b)

‘ şı ŝŚ Sulš n Süleym n

Ā ģeĥleģine defter-d ģ ĠlĀn Mu šĀf Ķeleāi o lı, Beg. (62/b)

‘Aş ŝŚ Sulš n Me emmed
(59/b)
‘Aş ŝŚ u ĥdĀn Āl
‘Aş ŝŚ Āģu

iā-i pend-n me.

nla bir gécede šĠ du lĀģındĀn öĥģü yüz Ā çĀ ‘ulūfe yeģleģ imiş.

-ı nefĤ-ile ĀñılĀn. (63/a)

nlı Āšš š u Āģģ š. (60/a)

‘Aş ŝŚ ÜĤküdĀģŝ. (60/a)
‘Aš Ś

ud vendig ģ āendeleģinden Ĥiġ hiy n š yifeĤinden meģ ūm Keşfŝ-z de. (61/a)

‘Aš Ś Sulš n B yežid

n zĀm nındĀ gelen ĀēılĀģdĀn ÜĤküāli. (60/b)

‘Aš yŝŚ Sulš n Muģ d ş ‘iģleģinden
v ģe BegŚ źk āiģ mu
‘AzlŝŚ Sulš n B yezŝd

cŝ ‘İvĀ PĀşĀ Ġ lı. (57/a)

iāi. (4/b)
n zĀm nındĀ ofya

ēıĤı iken mĀ‘zūl ĠlĀn. (60/a)

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

417

‘AzmŝŚ u ĥdĀn. (57/b)

[B]
B āüģŚ T ĥ ģ Begleģinden,

n Miģz . (6/a)

BĀh ģŝŚ Rev nŝ Ķeleāiye mĀ āūl ĥ ģŝ diyen užž ĥdĀn. (9/b)
B ŝ: el- n d niş-mend olan İĤl māĠllı Āģ Ā-z de. (8/a), Āģ Ā-z de. (10/a)
B ŝ: el- n İĤl māĠlda cüz-

n olan Źell k-z de. (7/b) Źell k-z de. (61b)14

B lŝ BegŚ źģā ā-ı tŝm ģdĀn. (7/b)
BĀ ŝģŝŚ Nı fı ‘ömģini ‘Acemde ve nı fı ‘ömģini RūmdĀ geçiģen. (7/a), Meģ ūm. (9/a)
Bedģe’d-dŝnŚ

Ālŝfe. (7/a)

Bedģŝ BegŚ Sulš n Selŝm

n

Ā ģeĥleģine emŝģ-i mušģiā olan. (9/b)

BehişĥŝŚ ĶĠģlı C mi‘inde ŝm m ve Āĥŝā ve v ‘iž. (6/b)
Behişĥŝ-i SelefŚ S āı dĀ Sel šŝn müĥevellŝĤi. (6/a)
Behlūl: el- n İĤl māĠlda ŝm m ĠlĀn,
Bel yŝŚ Yeñi
Belŝ ŝŚ

i ģlı,

Ālŝfe. (8/b)

Ālŝfe. (10/a)

ud vendig ģ āendeleģinden yeñiçeģi āölügünden, Beg. (8/b)

Bey nŝŚ Küĥĥ ā cinsinden. (10/a)
Bezmŝ: el- n d niş-mend olan Ş h Ķeleāi. (10/b)
BŝkeĤŝ: Ehl-i ‘İlm silkinden. (10/b)

[C]
CĀ‘feģŚ źvvel niş ncı ĠñģĀ

ēı‘ĀĤkeģ olan T cŝ-z de. (14/b)

CĀ‘feģŝŚ T cŝ-z de Niş ncı CĀ‘feģ Ķeleāinüñ mĀ ĥūm-z deĤi. (14/b)
C mŝŚ Mevl n C mŝ i meĥinde Ġluġ ĀnlĀģdĀn el ĀlĀn. (16/b)
Cem Sulš nŚ RĀ meĥull hı ‘Āleyhi. (14/b)
Cem lŝŚ Be- yeĥ ġŝģ fevĥ ĠlĀn źĤkişehiģli. (16/b)
Cem lŝŚ Sulš n Muģ d ş ‘iģleģinden BuģuĤĀlı. (16/b)
CevherŝŚ Sözleģi düģģ ü güheģ ĠlĀn. (16/b)
CevģŝŚ Ź niş-mend silkinden Edirneli. (16/a)
Daha önce de belirtildiği üzere Karga-zâde diye anılan Bâkî’ye ait şiirler Dellak-zâde’ye atfedilmiştir. Biz burada iki
şairi farklı başlıkta ele aldık.

14

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

418

Cih dŝ: Beg. (15/b)
Cih nŝ BegŚ

ud vendig ģ bendelerinden. (15/b)

CūyŝŚ NĀžmŝ Ķeleāinüñ ş kiģdi. (15/a)

[D]
Ź ‘ŝ [A med-i]Ś Sulš n Me emmed

n m di leģinden ĀĤšĀmĠnlı meģ ūm Mevl n . (32/b)

Ź mìŚ Sulš n Muģ d

n ş ‘iģleģinden. (33/b)

Ź nişŝŚ Sulš n Selìm

n mu

iāi Refì Begüñ mĀ dūm-z deĤi. (34/b)

ŹeģūnŝŚ Ź niş-mend iken fevt olan İ nikli meģ ūm ve mĀ fūģ. (32/a)
Źeģy Ś Dede. (34/a)
ŹilìģìŚ Beg. (33/a)
Źìv ne Źeģvìş: Mec ūā cinsinden. (33/b)
Źu‘ yŝ: Selefden BuģuĤĀlı. (33/a)

[E]
źd yŝŚ İĤĥĀmāulŝ. (2/b: 3/a)
źdŝāŝŚ Rūmiliden

ēı-z de. (4/a)

źfl kŝŚ Küĥĥ ā cinsinden. (5/b)
źhlŝŚ u ĥ cinsinden Rūmelileģden. (2/b)
źmŝģ ĶeleāiŚ źyyüāe’l-źn ģŝde mül zım. (3/a)
źmŝģŚ S āı dĀ İĤl māĠl ĀēıĤı ĠlĀn Āçlı źmŝģ źfendi. (49/b)
źmģŝŚ MüĤellemü’ş-şu‘Āģ . (3/b)
źnveģŝŚ źk eģ ‘ömģini İĤl māĠlda geçiģen Kefeli Müģekkeāçi. (1/b)
źĤŝģŝŚ BuģĤevŝ. (4/a)
źĤŝģŝŚ S āı dĀ Sulš n Selŝm

n

Ā ģeĥleģine dŝv n k ĥiāi ĠlĀn. (4/a)

źzheģŝŚ Meģ ūm ve mĀ fūģ küĥĥ ā nev‘inden, İĤĥĀnāulŝ. (3/a)

[G]
Āz lŝŚ Meģ um ve mĀ fūģ Biģ deģ źfendi. (62/b)
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

419

żed yì BegŚ Meģ um. (69b)
uā ģŝ: el- n KĀ‘āe-i Şeģŝfde olan uā ģŝ Ķeleāi Āĥĥ Mekke-i şeģŝf de müģd Ġlmuşduģ. (63/b)
żülşenìŚ S āı dĀ Ìāģ hìm PĀşĀ zĀm nındĀ Mı ıģdĀn gelen Şey
ģĀ meĥu’ll hi ‘Āleyhi. (69/a)
żülşenì: Saru

Ìāģ hìm źfendi

Ā ģeĥleģi

nì. (69/a)

żüv hì: Pend-n me

iāi Mevl n be- yeĥ me el- mìz kelim ĥĀ

diģ kişidüģ. (69/b)

[H]
v

ce Ķeleāi [źāu’Ĥ-suud Efendi]: el- n müĥfŝ-i zĀm n ĠlĀn
leĥŝŚ u ĥdĀn Ĥözleģinde

ĀlŝmŝŚ Sulš n Selŝm

n

v

ce Ķeleāi

Ā ģeĥleģi. (21/b)

leĥ ĠlĀn. (20/a)
Ā ģeĥleģine

v

ce olan. (19/b)

ĀmdŝŚ A şemĤe’d-dŝn Ā ģeĥleģinüñ mĀ ĥūm-z deĤi, Efendi. (20/a)
ĀmdŝŚ ĀĤšĠmĠnŝ. (20/a)
ĀmdŝŚ Mu‘ ģif,

Ālŝfe. (18/b)

ĀĤāŝŚ Meģ ūm Keşfŝnüñ küçük āiģ deģi evveli
ĀĤĤ n BegŚ Sulš n Muģ d

ĀāĤŝ sĠñģĀ

ĀĤāŝ. (20/b)

n ş ‘iģleģinden ĠlĀn. (21/a)

ıfžŝ: Selefden. (18/b)
ilmŝŚ Mu ša‘ ĥ k ĥiāleģinden Ā‘rec15. BuģuĤĀlı. (19/b)
ükmŝ ĶeleāiŚ Ź niş-mend silkinden żeliāĠlulı. (21/a)
üĤ mŚ żeliāĠlulı MĠll . (20/b)
üĤeyin: Selefden. (21/a)
ĀfŝŚ Sulš n Me emmed

n zĀm nı ş ‘iģleģinden Edirneli. (30/a)

kŝ: Selefden. (28/b)
lŝŚ Beñli-z de démekle şöhģeĥ šuĥmĀ ın

lŝ mĀ lĀĤ Āāūl eĥmişleģ. (30/b)

Ālŝfe źfendiŚ ‘Ulem dĀn. (28/b)
ĀlŝlŝŚ ‘Acem UlulĀģındĀn Sulš n Me emmed

n devģinde gelüġ İ nŝ de vĀšĀn šuĥĀn. (29/a)

Ālŝlŝ-i Zerd: L mi‘ŝ Ķeleāi źfendinüñ mĀ āūl ş kiģdleģinden. (30/a)
li ŝ BegŚ Küĥĥ ā cinsinden İĤl māĠllı YĀ y Ķelebi o lı. (29/b)
ĀĥmŝŚ S āı dĀ Mı ģĀ

15

ēı olan

li źfendinüñ d nişmendi. (28/a)

A‘rec: Topal, aksak.

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

420

veģì Ķeleāi: el- n ĀlĀšĀ ve źyüā
Āy lŝ BegŚ Sulš n Süleym n
Āy lŝ ĶeleāiŚ Sulš n Selŝm

ēıĤı olan. (29/b)

nuñ mĀ āūl ş ‘iģleģinden. (23/a)
na defter-d ģ ĠlĀn ‘Aādu’l-keģŝm-z de. (22/b)

Āy lŝ: K ĥiā. (23/a)
Āy lŝ-i SelefŚ BuģuĤĀlı
(22/b)

l-i ReĤūl olan. (19/a), S āı dĀ Köhne

Āz nŝŚ Mı ıģdĀ Şeyh Íāģ hŝm

Ā ģeĥleģinüñ mu iāleģinden. (28/b)

Āz nŝ Beg: Be- yeĥ ĥ zeliginde fevĥ ĠlĀn
ı ıģ BegŚ Sulš n Me emmed
ı ģŝ Beg:

Āy lŝ démekle şöhģeĥ šuĥĀn.

üd vendig ģ bendelerinden. (29/b)

n zĀm nındĀ İĤl māĠl

ud vendig ģ bendelerinden Yeñi

ēıĤı ĠlĀn. (21/b)

i ģlı. (32/b)

ı ģŝŚ Edirneli. (30/b)
ı ģŝŚ źģā ā-ı Ālem zümģeĤinden. (31/a)
i lŝ BegŚ
ud ’ŝ BegŚ

ud vendig ģ bendelerinden. (28/b)
ud vendig ģ āendeleģinden yĀyĀāĀşı š yifeĤinden İĤl māĠllı. (22/a)

ud yŝ: Beg. (27/b)
uldŝŚ Ź niş-mend cinsinden Ķeleāi. (31/a)
ul ŝ Ķeleāi: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden olan. (32/a)
üĤģev źfendi: u ĥdĀn. (30/b)
üĤģev: Beg. (31/b)

[I-İ]
‘Iy nŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden iken P diş h Ā ģeĥleģine Ā ide unuġ mĀ āūl Ġlındı dĀ Ġn d ne
Ā çĀ AyĀ ĠfyĀdĀn c yize ĠlınĀn, Ālŝfe. (61/b)
‘İā dŝŚ ÜĤküfci-z de. (63/a)
Íāģ hŝm [PĀşĀ]: Evvel mĀ āūl Ġluġ

iģi mĀ ĥūl ĠlĀn. (2/a)

İlĀhŝ: Meş yi den. (5/a)
‘İlmŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden d niş-mend š yifeĤinden ĀlĀšĀlı. (59/b)
‘İşģeĥŝ: el- n Edirne ile İĤl m[bol] ĠģĥĀĤındĀ ĠlĀn Ā ĀāĀlĀģuñ āiģiĤine
fu el dĀn. (62/a)
‘İvĀ : L mi‘ŝ Ķeleāi źfendi mu

ēı ĠlĀn Yeñi hi ģlı

iāleģinden ‘ilm-i ı ĀdĀ ġehlüv n-ı ‘ lem ĠlĀn. MĠll . (60/a)

‘İ ģŝŚ S āı dĀ em niye müdeģģiĤi ĠlĀn fĀ l-ılĀ şöhģeĥ šuĥĀn. (58/b)

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

421

[K]
āilŝŚ

Ālife. (65/a)

ĀdímŝŚ Şu‘Āģ nuñ udem ĤındĀn. (64/b)
ēŝŚ u ĥdĀn

ēı źfendi. (65/b)

K mŝŚ Selefden. (66/b)
ĀndŝŚ Re’ís-i müveģģi ŝn meģ ūm ve mĀ fūģ Mevl n . (65/b)
Āģ ģŝ-i RūmŝŚ Ź niş-mend silkinden. (64/a)
ĤımŚ Şu‘Āģ dĀn āiģ Āç

Ĥım gelmişdüģ āunlĀģdĀn eyce (iyice)

Ĥım gelmemişdür. (64/a)

K ĥiāì: Selefden
K ĥiāì:

Āġud n ĠlĀn ĀlĀšĀlı Seyyid ‘Alì Ķeleāi. (68a)

KeāìģìŚ Meģ um ve mĀ fūģ Nec ĥì Rev nì mu

iāleģinden. (68/b)

Kem l PĀşĀ-z deŚ P diş humuz Sulš n Süleym n Ā ģeĥleģinüñ ĤĀlšĀnĀĥlĀģınuñ evvelinde
müfĥŝ-i zĀm n ve Şey ü’l-iĤl m ĠlĀn, ģĀ meĥu’ll hi ‘Āleyhi. (66/b)
Kem l-i ZerdŚ S āı dĀ meģ ūm MĀ mūd PĀşĀnuñ iç Ġ lĀnlĀģı

v

ceĤi olan. (67/b)

KeģìmŚ Ź niş-mend. (69b)
KefşìŚ M hiye işleģin işleyen BuģuĤĀlı

cŝ Memì zìģ Kefşŝ idi. (67/a)

KeşfŝŚ Şey SĀ‘dŝ neĤlinden meģ ūm Āā yŝ ş kiģdleģinden İĤl māĠllı. (67/a)
ıy mŝŚ Ceģģ

-z de BuģuĤĀlı,

ud vendig ģ Ĥefeģinde fevĥ ĠldılĀģ. (66/a)

ıy mŝŚ Küĥĥ ādĀn. (66/a)
ıy ĤŝŚ S āı dĀ źyyūb-i źn ģŝye n ib olan TobudĤŝ BegŚ Meģ ūm ve mĀ fūģ MĠll

neli. (66/a)

ĥŝnüñ mĀ āūl şĀ iģdleģinden. (65/a)

uģāŝŚ Ź niş-mend silkinden Āĥĥ mü’ellif ü mu Ānnifdüģ. (64/b)
ušāŝ: S āı dĀ em niyede müdeģģiĤ ĠlĀn PĀşĀ Ķeleāi. (66/b)

[M]
Memŝ ĶeleāiŚ u ĥdĀn Öģdek Memi. (1/a)
Mu iāāìŚ Sulš n Süleym n

n

Ā ģeĥleģi. (68/b)
[Ö]
Turkish Studies

International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

422

‘Ö ģŝ: u ĥdĀn Leng. (63/a)

[P]
Pel ĤŝŚ Küĥĥ ā cinĤinden āiģ günde āiñ āeyĥ kiĥ āeĥ éden, Mevl n . (11/b)
PeģĥevŝŚ Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden,

Ālŝfe. (11/b)

Pey mŝŚ el- n Āçlı źmŝģ źfendiden mül zım ĠlĀn
Pŝģi PĀşĀŚ Sulš n Selŝm

n

ēı-z de. (11/b)

Ā retlerine vezŝģ-i ‘Āž m ĠlĀn. (11/a)

Pŝģŝ PĀşĀŚ RĀmĀ n o lı Begleģāeyi. (11/b)

[S]
Āā yŝŚ źdiģneli ullu

Āyģe’d-dŝn démekle meşhūģ ĠlĀn Mevl n . (51/a)

āiģŝŚ Meģ ūm ve mĀ fūģ v ‘iž Mevl n ‘AģĀāuñ ızı o lı. (53/b)
Āāū ŝŚ Žüģef dĀn ‘Aādü’l-žĀģŝf démekle meşhūģ ĠlĀn. (50/a)
Ād yŝ BegŚ ud vendig ģ āendeleģinden Ĥiġ hiy n š yifeĤinden
(54/a9

yeĥ eyü Ād yĀ m lik ĠlĀn.

SĀ‘dŝ ĶeleāiŚ Müfĥŝ. (36/b)
Āf yŝŚ Erzel-i ‘ömģde fevĥ ĠlĀn. (53/b)
fŝŚ Cezeģŝ-z de

Ĥım PĀşĀ mĀ lĀ -ı şeģŝfleģi. (52/a)

S eģŝŚ żūyendelikde ĥeģennüm ĥdĀ ġehlüv n-ı ‘ lem Edirneli hecc v. (41/a); Meģ ūm
Ā lı ındĀ mĀ āeģeĤin yĀġuġ āiģ d ne Ĥeģv ve āiģ d ne ā dem ve āiģ d ne şefĥ lū dikdüģüġ āu
ıĥ‘Āyı mĀ āeģeĤine yĀzduģmış. (7/a)
S ŝŚ Sulš n B yezŝd na emŝģ-i mušģiā ĠlĀn S ŝ Beg āu şi‘ģe heģ kim ki nĀžŝģe deyüġ mĀ āūl
nĀžŝģe diyecek (ĠlıcĀ ) ĠluģĤĀ āiñ d ne filĠģi āĀ
Ġnılmuş āiģ feģd gelüġ dĀ‘v
édememüş zŝģ āu Āzelde çĠ ģevŝş çĠ göĤĥeģiş vĀģduģ. (37/a)
S likŝŚ ud vendig ģ āendeleģinden ġiy deleģden. (37/b)
S mi‘ŝŚ Edirneli. (35/b)
nŝŚ Be- yeĥ ĥ zece fevt olan Edirneli. (13/a)
nŝŚ Hüd vendig ģ bendelerinden C n Memi. (14/a)
nŝŚ Selefden. (14/a)
Āģģ fŝŚ Sulš n Me emmed

n ş ‘iģleģinden BuģuĤ lı. (50/b)

ĀvmŝŚ el- n İĤl māĠlda Ā
f ĠlĀn BuģuĤĀlı RĀmĀ n Ķeleāi ism-i şeģŝfleģi RĀmĀ n olmĀ lĀ
Āvmŝ ĥĀ Āllu Āāūl eylemişleģ. (51/a)

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

423

SĀ‘yŝŚ Pŝģ. (36/a)
SĀ‘yŝŚ Sulš n B yezŝd
SeāzŝŚ İĤl māĠllı

n zĀm nındĀ ĤĀģ y

v

ceĤi olan. (40/a)

fıž š yifeĤinden Ż ģiĤŝ-gūy. (35/a)

Seci‘ŝ ĶeleāiŚ Ź niş-mend cinsinden

be- yeĥ genc fevĥ ĠlmuşlĀģ. (36/a)

Seĥ yŝ: Beg. (36/a)
Sehì BegŚ S āı dĀ źģgene ‘im ģeĥine müĥevelli ĠlĀn Te kiģeĥü’ş-ŞuĀ‘ģ

iāi. (17/b)

SehmŝŚ Bekd şŝ-z de. (41/a)
Sel mŝŚ S āı dĀ Sulš n B yezŝd
na külliyeĥ ile
ēı‘ĀĤkeģ ĠlĀn Mü’eyyed-z de ‘Aādu’ģģĀ mĀn Ķeleāi źfendi mĀ lĀ -ı şeģŝfleģi Sel mŝdüģ. ( 38/a)
Selŝ ŝŚ Rūmŝleģden u ĥ š yifeĤinden. (37/b)
Selm n źfendi: u ĥ š yifeĤinden mükemmel dŝv nı olan. (35/b)
en yŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden. (13/b)
Seģ yŝŚ Rūm ilinde şehr-i SĀģ ydĀn olan Mevl n . (39/b)
SeģŝģŝŚ Mu ĀnnĀ‘ şi‘ģleģ diyen. (39/a)
Seydŝ BegŚ Sulš n Süleym n
ıf ĥŝ: Edirneli ceģģ

Ā ģeĥleģinüñ ev ilinde Niş ncı Beg olan. (40/b)

š yifeĤinden uĤĥĀ. (50/a)

Si ģìŚ Küĥĥ ā cinsinden İĤl māĠllı. (35/a)
Si ģŝŚ S āı dĀ mĀ keme K ĥiāi. (38/b)
Sin n ĶeleāiŚ Sulš n Selŝm
n zĀm nındĀ Ş m ēıĤı iken defdeģ-d ģ ĠlĀn Yeg n o lı Sin n
Ķeleāi źfendi l-i ‘O m ndĀ Żen ģŝleģ Yeg n küllŝ mĀn ıālĀģdĀ meģĥeāeleģde Ġl gelmüşleģ.
(37/a)
Sin n PĀşĀŚ źz n Sin n PĀşĀ eş-şehģ
Sin nŚ Küĥĥ ā š yifeĤinden

v

ce PĀşĀ. (35/b)
k ĥiā. (39/a)

Siġ hŝ Beg: Siġ hiy ndĀn. (36/b)
Siģ cŝ Beg: Rūmŝleģüñ ket- üē Ĥı ĠlĀn eģā ā-ı ĥŝm ģdĀn. (41/b)
iy āŝŚ ŞuĀ‘ģ nuñ ümmŝĤinden. (13/b)
Sū’ lŝŚ S āı dĀ BuģuĤĀdĀ Sel šŝn ŝm mı ĠlĀn Ím m-z de. (40/a)
uā ŝ: el- n BuģuĤĀdĀ
uā ŝŚ u ĥdĀn

Āšŝā olan Sel ĥŝne. (53/b)

ekŝm Sin n o lı. (52/b)

uā ŝŚ Ümen dĀn Kefeli

v

ce Receb o lı. (53/a)
Turkish Studies

International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

424

un‘ŝ [Pŝģ] Ś Nec ĥŝ Beg mu

iāleģinden rĀ meĥu’ll hi ‘Āleyhi. (53/a)

un‘ŝ: Beg. (50/a)
un‘ŝŚ Geliboludan şu‘Āģ nuñ a‘l ĤındĀn ĠlĀn. (50/a)
un‘ŝŚ S āı dĀ Begleģāegi Defter-d ģı olan Me emmed Beg. (50/a)
un‘ŝ: Sulš n Muģ d ş ‘iģleģinden üĤĥ d nĀ

şŝ nedŝm ü žĀģŝf. (52/a)

SūzenŝŚ İgnecileģde Āyli üĤĥ d ĠlĀn. (39/a)
üāūĥŝ: źşģiāe āişiģmede ġehlüv n-ı ‘ lem olan. (13/b)
SücūdŝŚ S āı dĀ dŝv n k ĥiāi ĠlĀn. (36/b)
Süh yí BegŚ

ud vendig ģ āendeleģinden Ĥiġ hiy n š yifeĤinden. (17/b)

SüģūģŝŚ Sulš n Mu šĀf

Ā ģeĥleģine

v

ce olan żeliāĠlulı. (17/b)

Süģūģŝ-i ‘AcemŚ ŞĀģ ŝleģden RūmdĀ çĠ ĠlmışlĀģ. (17/a)
Süv ģŝ Beg:

ud vendig ģ bendelerinden Ĥiġ hiy n š yifeĤinden. (38/b)
[Ş]

ŞĀ‘ā nŚ

Ālŝfe. (49/a)

Ş hŝ: Selef. (42/a)
Ş hŝŚ ŞĀģ ŝ. (42/a)
Ş hidŝŚ Selef. (45/a)
Ş hidŝ [Pŝģ]Ś Sulš n öñinden źĤkişehiģli erzel-i ‘ömģe yeĥişen. (48/b)
Ş ‘iģŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden Rūmŝleģden Mevl n . (42/b)
Ş kiģŝ Beg: Siġ hiy n š yifeĤinden. (43/a)
Ş mŝŚ Beg. (44/a)
Ş mŝŚ Beglerden

iā-i liv ĠlĀn Ş mlı o lı Mu šĀf Beg. (45/b)

Ş nŝ: Ź niş-mend. (44/a)
Ş nŝŚ Küĥĥ ā š yifesinden Āyli ŻüģĤle mün Ĥebeti olan, BuģĤevŝ. (45/b)
Ş vuģŚ Nec ĥŝ Beg mu

iāleģinden Ş vuģ Beg démekle şöhģeĥ šuĥĀn. (44/a)

Şeā āŝŚ Nec ĥŝ Beg-ile hem-‘Ā ģ ĠlĀn. (45/a)
ŞehdŝŚ Cem Sulš nĀ defter-d ģ ĠlĀn Ş hidŝnüñ o lı. (44/a)
Şem‘ŝŚ Be yeĥ ‘ilm-i şi‘ģde eylikle [iyilikle] şöhģeĥ šuĥĀn Vef -z de ōfŝleģinden. (48/b)
Şem‘ŝ-i Selef: Selefden BuģuĤĀlı Źedeā lŝ démekle meşhūģ olan. (48/a)

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

425

ŞemĤŝŚ İĤfendiy ģ neslinden Ĥiġ hŝ Ġ lĀnlĀģı Ā ĀĤı iken Ş m vil yeĥine Beglerbegi olan ŞemĤŝ
PĀşĀ ‘ömüģleģi āeģ-mezŝd ĠlĀ. (46/b)
ŞemĤŝŚ A Ā. (10/b)
ŞemĤŝŚ Al-i Żen ģŝden Sulš n Selŝm
BuģuĤĀlı. (46/a)

n

Ā ģeĥleģine

üģmeĥ ve ‘izzeĥ āiģle defĥeģ-d ģ ĠlĀn

ŞemĤŝŚ BĀ d dŝ. (48/b)
ŞemĤŝŚ ĶĠ mĀ‘ ģifde yedi olan BuģuĤĀlı Ā f. (46/b)
ŞemĤŝŚ S āı dĀ BuģuĤĀyĀ ēı ĠlĀn ŞemĤŝ-i źdv ģŝ démekle şöhģeĥ šuĥĀn ĀģĀ ŞemĤŝ
‘ilm-i mūĤŝ ŝye nice ģiĤ leleģi vĀģduģ déģleģ. (46/a)

Ā ģeĥleģi

ŞemĤìŚ Sulš n Muģ duñ ş ‘iģleģinden Nedŝm. (43/b)
Şev ŝ: el- n Āģ ā ĥ muģ dındĀ ĠlĀn d niş-mend. (42/b)
Şev ŝŚ Sulš n Bey zŝd

Ā ģeĥleģinün mĀ āūl k ĥiāleģinden k ĥiā. (45/b)

Şey ĶeleāiŚ Meş yi den. (47/a)
Şey ŝŚ źş-şehģ ĶĀ şıģcı. (15/a)
Şey ŝŚ ükem š yifeĤinden Sulš n Muģ d H n zi ş ‘iģleģinden
meģ ūm ve mĀ fūģ żeģmiyĀnlı Mevl n . (BĀşlık 41/b- gazel 48/a)

uĤģev ü Şŝģŝn mü’ellifi ĠlĀn

Şey -z de: Selefden. (48/a)
Şif yŝ: el- n Sulš n Me emmed
(49/a)

n HĀ ģeĥleģinüñ āŝm ģ-

neĤine ekŝm āĀşı olan Mevl n .

Şih āŝ BegŚ Mevl n NĀžmŝnüñ ş kiģdi ĠlĀn. (49/a)
Şik ģŝŚ

v

ce. (48/b)

Şŝģ zŝŚ ‘Acem ululĀģındĀn ek eģ ev ĥın RūmdĀ geçiģen. (45/a)
ŞŝģŝŚ źģā ā-ı Tŝm ģdĀn. (49/b)
Şŝģŝ BegŚ Sulš n Selŝm

na vezŝģ olan Hersek o lınuñ Ġ lı

Şū ŝ-i Selef: Sulš n Me emmed

iā-liv . (43/a)

n devģinde gelen u ĥ š yifeĤinden. (47/a)

Şuhūdŝ: ĶĠ mĀ‘ ģifeĥe m lik iken ĥ zeliginde Ālendeģlig i ĥiy ģ éden. (47/b)
ŞükģŝŚ

ud vendig ģ üĤĥ dlĀģındĀn BuģuĤĀlı zerger16 źmŝģüñ o lı. (43/b)

ŞükģŝŚ KüģdiĤĥ nlı. (43/b)
ŞükģŝŚ SinĠāŝ. (43/b)
ŞükūfŝŚ Ź niş-mend silkinden BuģuĤĀlı

v

ce SĀcĀ -z de démekle meşhūģ olan. (42/a)

“Kuyumcu yerine kullanılan bir tabir.” M. Zeki PAKALIN, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, 3. c.
MEB, İstanbul, 1983. 654-655.

16

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

426

[T]
Taā‘ŝŚ Ź niş-mend silkinden. (12/b)
ŠĀāŝāŝŚ ‘İlm-i šıādĀn yedi ĠlĀn ükem dĀn. (55/b)
T cŝ BegŚ Niş ncı CĀf‘eģ Begüñ pederi. (12/a)
T cŝ: BuģuĤĀlı mü‘e ŝn, Ālŝfe. (12/b)
Š li‘ŝŚ Sulš n Selŝm
n zĀm nındĀn yeñiçeģi k ĥiāi iken KĀ‘āe-i Şeģŝfe giderken fevt olan
meģ ūm ve mĀ fūģ. (55/a)
ŠĀģŝ ŝŚ ŠĀģŝ -i ‘ilmde iken fevĥ ĠlĀn, Ālŝfe. (55/a)
ŠĀv fŝŚ Bir Āç keģģe KĀ‘āe-i şeģŝfi šĀv f éden, Ālŝfe. (56/a)
Temenn yŝŚ Mec ūā ıĤmındĀn. (13/a)
TŝģŝŚ O çı-z de. (13/a)
Tüģ āŝŚ

Ālŝfe. (12/a)

[U-Ü]
‘UlvŝŚ Sulš n Muģ dĀ Sulš n Me emmed
U ūlìŚ Şey Ìāģ hìm

n ş ‘iģleģinden. (58/a)

Ā ģeĥleģinüñ mĀ āūlleģinden. (1/a)

ÜmŝdìŚ Ź niş-mend silkinden İĤl māĠllı. (5/b)
ÜnĤŝŚ S āı dĀ mu šĀ‘ ĥ k ĥiāleģinden BuģuĤĀlı. (1/a)

[Y-Z]
YeĥŝmŚ ‘Alŝ Ķeleāi. (15/b)
Ā‘ŝfŝ ĶeleāiŚ
cı-z de démekle meşhūģ, ismi Mu Āmmed vĀšanı żeliāĠlı meģ ūm Sulš n
Muģ d Āz lĀģın āiģ niçe āiñ āeyĥle nĀžm eĥmişlerdüģ āu eāy ĥ ĀnlĀģuñduģ. (54/b)
Āmŝģŝ [

v

ce]: ‘İlm-i Ā f dĀ ve ģemilde ‘ilm-i Āmŝģde ġehlüv nlı eyleyen. (54/a)

Žuhūģŝ: Ehl-i ‘ilm Ĥilkinden u ĥ š yifeĤinden Ĥözleģi ž hiģ ĠlĀn. (56/b)

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası

427

SONUÇ

Mecmuanın biyografik bilgilerine bakıldığında şairlerin doğdukları ve vefat
ettikleri yer, mensup olduğu soy ve babalarının adı gibi çeşitli konularda bilgilerin olduğu
görülür. Bu bilgilerden hareketle dönem içerisindeki şairlerin hayatları hakkında bilgiler
elde edilmiş olunur. Diğer yandan “antoloji” şeklinde düzenlenmiş bu mecmualar
döneminin nasıl bir edebi zevke sahip olduğunu gösterir. Mecmua yazıldığı asır itibariyle
‘şairler menbaı’ sayılabilecek bir dönemi kapsamaktadır. Mecmuadaki bilgilerde doğruluk
açısından inceleme kısmında da yer aldığı üzere hatalar olsa da hiçbir yerde kaydına
rastlanmayan şairlerin yer alması açısından önemlidir (‘Alâyî Bey, ‘Anî, Âsâfî Bey, Savmî,
Tavâfî, Ünsî, Şâkirî Bey, Hazânî Bey, Halîsî Bey gibi şairler bunlardan bir kaçıdır).
Dönem içerisinde meşhur olan şairlerin ağırlıkta olduğu bu mecmua edebiyat tarihine
bilinmeyen şairler ve bilinen şairlerle ilgili çeşitli bilgilerle katkı sağlayacaktır. Bu ve
bunun gibi özellikle ‘klasik dönemlerden’ sayılacak zamanın şiirlerini barındıran orijinal
nitelikteki mecmualar yayınlandıkça Osmanlı edebiyat tarihi araştırmacılarına daha da
yardımcı olacaktır.

KAYNAKÇA
AYNUR, Hatice, “Cumhuriyet dönemi divan şiiri antolojileri”, Eski Türk Edebiyatı
Çalışmaları 3, Eski Türk Edebiyatına Modern Yaklaşımlar II. (27 Nisan 2007
Bildiriler), Haz. Hatice Aynur vd., İstanbul, 2012.
AYNUR, Hatice, 15. yy. Şairi Çâkerî ve Divanı, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları,
İstanbul, Kasım 1999.
ÇAVUŞOĞLU. Mehmed, “Bâkî”, C. 4, Diyanet İslam Ansiklopedisi. (DİA), İstanbul,
1991, s. 537-540.
ERGUN, Sadettin Nüzhet, Türk Şairleri, [yĀyınlĀndığı yeģ ve yĀyın ĥĀģihi āelli değil]C.
3.
GIYNAŞ, Kamil Ali, “Şiir Mecmuaları Hakkında Yapılan Çalışmalar Bibliyografyası”
Selçuk Üniversitesi- Edebiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 25, 2011, s. 245-260.
İZ, Fahir, Eski Türk Edebiyatında Nazım-1, Ankara, Akçağ, 1999.
KILIÇ, Atabey, “Mecmûa tasnifine dair”, Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları VII
Mecmua: Osmanlı edebiyatının kırkambarı, Haz.: Hatice AYNUR ve öte.
İstanbul, TURKUAZ, 2012, s. 75-96.
KILIÇ, Filiz, ‘Âşık Çelebi Meşâ‘irü’ş-Şu‘arâ, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, 3 c, 2010,
İstanbul.
KÜÇÜK, Sabahattin, Bâkî Divanı, TDK, Ankara, [2. Baskı.], 2011.
LEVEND, Agâh Sırrı, Türk Edebiyatı Tarihi, C.1. Ankara, TTK, 1973.

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Uğur ÖZTÜRK

428

PAKALIN, M. Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü,. 3 c. MEB,
İstanbul, 1983.
ŞENTÜRK, Ahmet Atilla- BOŞDURMAZ Nurcan, Molla Aşkî-Divan, YKY, 2012.
ZÜLFE, Ömer, “Biyografik Bilgiler Açısından İki Nazire Mecmuası”, Uluslararası
Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 4, Sayı: 18, Yaz 2011, s. 151-169.
ZÜLFE, Ömer, On Altıncı Yüzyıl Şairi Selîkî ve Şiirleri, Edebiyat, Ankara, 2006.

Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013

Documento similar

Tezkire Niteliğinde Bir Şiir Mecmuası <br> A Macmua Of Poem Feature Of Periodical (Tazkirah)